Opis gatunku: cechą gatunkową jest żółto-czarna barwa dzioba. Jest to najmniejszy gatunek łabędzia w Europie. Ma krótszą szyję i krótszy, bardziej wysklepiony dziób w porównaniu z łabędziem krzykliwym, który z pewnej odległości sprawia wrażenie “garbatego”. Dorosły ptak waży średnio ok. 5,5 kg. a długość skrzydeł nie przekracza 50 cm. Łabędź czarnodzioby jeszcze do niedawna uważany był za jeden z dwóch podgatunków gatunku o takiej samej nazwie. Drugim podgatunkiem był łabędź mały Cygnus bewickii zamieszkujący północne tereny Ameryki Północnej. Obecnie oba podgatunki podniesiono do rangi odrębnych gatunków. Ptak ten wymieniony jest w załączniku I Dyrektywy Ptasiej tzn. jest chroniony prawem Unii Europejskiej. W latach 90tych XX wieku wykazywał on silny wzrost liczebności. Niestety obecnie odnotowuje się odwrotną tendencję: spadek liczby obserwowanych osobników.
Rozmieszczenie: jego areał lęgowy sięga najdalej na północ gdyż gniazduje na obszarze tundry wokół bieguna północnego. W Europie lęgowiska rozciągają się od delty Peczory na zachodzie przez Jamał, Nizinę Północnosyberyjską po Kołymę. Ptaki z zachodniego krańca areału lęgowego zimują na terenie Europy zachodniej, głównie w Niemczech, Holandii, Danii i Wielkiej Brytanii. Populacje ze wschodniej Syberii zimują w Chinach i Japonii. Na terenie Polski spotykany jest jedynie na przelotach i w okresie zimy (IX-V). Obecnie odnotowujemy wzrost liczby pojawów. Nie ma on prawdopodobnie związku ze wzrostem liczebności gatunku, który uległ zahamowaniu. Jest to prawdopodobnie efekt wydłużenia się okresu przebywania ptaków w okresie jesienno-zimowym na obszarze Polski w stosunku do lat ubiegłych, co można wiązać z łagodniejszymi zimami i przesunięciem się na wschód granic obszaru zimowiskowego gatunku.
Rozród: na lęgowiska pary przylatują z początkiem maja, kiedy rozpoczyna się topnienie śniegu w tundrze. Gniazdo położone jest na brzegu zbiornika lub na niewielkich wysepkach. Materiał do budowy to mchy, prosty, źdźbła traw i drobne gałązki. Samica znosi zazwyczaj 3-4 jaja. Wysiadywaniem zajmują się oboje rodzice, co jest ewenementem w tej grupie ptaków i wiąże się zapewne z dużą presją drapieżników (pieśce i sowy śnieżne). Po okresie 30 dni wykluwają się pisklęta, które jak u wszystkich ptaków blaszkodziobych są zagniazdownikami. Okres niezbędny do wychowu młodych jest bardzo krótki, dlatego znaczną część diety piskląt stanowią owady i ich larwy, co wpływa na szybki ich wzrost. Już po 40-45 dniach młode są w pełni wyrośnięte i potrafią latać. Rozpoczyna się jeden z najtrudniejszych etapów ich życia, czyli pierwsza wędrówka na zimowiska.
Wędrówka i zimowanie: trasa przelotu liczby u tego gatunku ponad 3000 km. Ptaki wędrują w stadach składających się z grup rodzinnych wymieszanym z parami bez młodych i osobnikami samotnymi. Pierwszym ważnym punktem postojowym w trakcie jesiennej wędrówki są jeziora estońskie i Zatoka Matsalu nad Bałtykiem. Przebywają tam nawet do jednego tygodnia żerując na kłączach rdestnic. Następnie lecą bez odpoczynku na tereny północnej Polski, Niemiec czy wręcz dolatują bezpośrednio do wybrzeży Holandii. Zimowiska zlokalizowane są w zachodniej Europie, poczynając od Niemiec, poprzez Niderlandy, na Wyspach Brytyjskich kończąc. W okresie zimy podobnie do łabędzi krzykliwych żerują na roślinności podwodnej lub na polach uprawnych i pastwiskach.
Zachowanie: gatunek ten wykazuje najsilniejsze więzi partnerskie spośród wszystkich europejskich łabędzi. Również więzi między parą a ich potomstwem są silne. Wynika to z faktu konieczności silnej współpracy między partnerami przy opiece nad potomstwem oraz długim dystansem wędrówkowym, w którym pisklęta korzystają z opieki ze strony rodziców.
